Zuurstofgebruik - richtlijnen voor

Richtlijnen zuurstofgebruik voor patiënten met een longaandoening

Inleiding
In deze patiëntenfolder staan de richtlijnen van zuurstofgebruik bij patiënten met een longaandoening. Deze informatie is bestemd voor patiënten die in het ziekenhuis zuurstof gebruiken en voor patiënten die met zuurstof naar huis gaan.

Wat is zuurstof?
Zuurstof is een reuk-, kleur- en smaakloos gas. De lucht die wij inademen bestaat voor 21% uit zuurstof. De ingeademde zuurstof komt via de longen in het bloed en gaat vervolgens met het bloed naar de plaatsen waar energie nodig is (onder andere de hersenen en de spieren). Bij longaandoeningen kan de aanvoer van zuurstof via de longen naar het bloed verminderen en zo kan er een zuurstoftekort ontstaan.

Aflevervormen van zuurstof
Er zijn verschillende systemen beschikbaar. De leverangcier bepaalt welk systeem u krijgt.

a. Cilinder of zuurstoffles
Een grote cilinder of zuurstoffles met zuurstof weegt 20 kg. Buitenshuis kan men draagbare cilinders gebruiken. Deze weegt ongeveer 5 kg en bevat zuurstof voor een aantal uur, afhankelijk van het gebruik.

Vanuit de cilinder wordt de zuurstof via een slangetje opgenomen.

Bij de meeste patiënten wordt gebruik gemaakt van een neusbril. Dit is een flexibel kunststof slangetje met twee kleine uiteinden die in de neus worden aangebracht. Dit is de meest comfortabele wijze van toediening. (zie afbeelding)

Soms wordt overgegaan op de neuskatheter of via een kapje over mond en neus. Vaak hangt dit af van de medische toestand en of persoonlijke omstandigheden.

b. Concentrator
De concentrator is een elektrisch apparaat dat zuurstof uit de lucht haalt. De concentrator is ongeveer zo groot als een nachtkastje. De concentrator kan tot ongeveer 6 liter zuurstof per minuut leveren. Aan de concentrator zit een zuurstofaansluiting, waaraan een zuurstofbril, neuskatheter, of kapje over mond en neus kan worden aangesloten. Bij het afleveren van de concentrator wordt er altijd een zuurstoffles bijgeleverd, voor het geval de elektriciteit uitvalt.

c. Vloeibare zuurstof
Voor vloeibare vloeistof wordt een moedertank thuis geplaatst. Er hoort een kleine draagbare tank bij, goed voor ongeveer 8 uur zuurstof, afhankelijk van het gebruik. Hieraan kan ook een zuurstofbril, neuskatheter, of kapje over neus en mond worden aangesloten. De draagbare tank wordt steeds uit de moedertank bijgevuld. De moedertank weegt ongeveer 60 kg en de draagbare ongeveer 3,5 kg.

Richtlijnen voor zuurstofgebruik:

• De buisjes en het elastiek van het gezichtsmasker, zuurstofslang kunnen huidirritatie veroorzaken. Dit kunt u voorkomen door een verbandgaasje achter de oren en tussen de huid en de zuurstof slang in, tegen de wangen te leggen.
• Gebruik bij irritatie geen vaseline. Vaseline is vet en daardoor brandbaar. Gebruik Cetylzalf met water. Deze zalf is bij de apotheek verkrijgbaar.
• Bij zuurstoftherapie is het belangrijk om het advies van de arts op te volgen wat betreft de voorgeschreven medicijnen, ademhalingsoefeningen, voeding en lichaamshouding.
• Snuit regelmatig uw neus. Een verstopte neus belemmert de zuurstofopname.
• Voorkom infecties door ieder week de zuurstofslang te verwisselen.
• De arts schrijft het aantal liter zuurstof per minuut voor en wanneer en hoe lang de zuurstof gebruikt moet worden. Daar mag niets aan veranderd worden zonder de arts te hebben geraadpleegd.
• Teveel of te weinig zuurstof kan problemen opleveren. Waarschuw onmiddellijk de arts als één van de volgende symptomen zich voordoet: hoofdpijn, slaperigheid, verwardheid, onrust, angst, blauwe lippen of vingernagels, langzame, moeizame of onregelmatige ademhaling.

Veiligheidheidsvoorschriften Zuurstof zelf is niet brandbaar, maar het zorgt ervoor dat andere materialen zeer heftig branden. Hieronder vindt u veiligheidsvoorschriften om brand te voorkomen. Olie en vet kunnen spontaan ontbranden door contact met zuurstof. Gebruik nooit olie en vet bij een zuurstofcilinder en draai een zuurstofcilinder nooit open of dicht met vette handen. In ruimtes waar zuurstof wordt gebruikt mag geen open vuur (kooktoestel, geiser, openhaard), of warmtebron zoals een straalkachel aanwezig zijn. Roken is niet toegestaan. Het is niet toegestaan met de zuurstofcilinder in ruimtes te komen waar gerookt mag worden. Want tijdens het ademen wordt er maar een deel van de zuurstof uit de lucht opgenomen. Wanneer er extra zuurstof wordt gebruikt, bevat de lucht die er wordt uitgeademd daarom ook meer zuurstof dan ‘gewone’ uitademinglucht. Hierdoor wordt de lucht in het huis ‘zuurstofrijk’, waardoor er brand kan ontstaan. Zet een lekkende fles buiten en waarschuw de leverancier. Opslag van de cilinders indien mogelijk buiten de woning plaatsen. In ruimtes waar zuurstof wordt gebruikt, moet regelmatig worden geventileerd door bijv. ramen te openen. Een zuurstofcilinder moet zodanig worden geïnstalleerd dat deze niet kan vallen. Er kan namelijk zuurstof ontsnappen. De zuurstofleverancier kan ook adviseren over hulpmiddelen voor de kleine zuurstofflessen die buitenshuis gebruikt kunnen worden.

Tot slot
Bij vragen kunt u altijd bij de arts of longverpleegkundige terecht.
Bij specifieke vragen over het gebruik van het zuurstof apparaat kunt u contact opnemen met uw zuurstofleverancier.

Patiëntenverenigingen:
Vereniging het Nederlands Astma Fonds
Speelkamp 28
3831PE Leusden
Tel: 0800 - 22 72 596 (Astma Fonds advieslijn)
Tel: 033 - 43 41 212 (algemeen nummer)
Fax: 033 - 43 41 299
E-mail: info@astmafonds.nl of advieslijn@astmafonds.nl
Website: www.astmafonds.nl
Bereikbaar ma t/m vr 09.00 - 17.00 uur
Telefonisch spreekuur: ma t/m vr 10.00 - 14.00 uur

Belangenverenigingen Longfribose Patiënten Nederland
P/a Academisch Ziekenhuis Maastricht
Postbus 5800
6202 AZ Maastricht
Tel: 043 - 36 19 266
Fax: 043 - 36 10 195
E-mail : longfibrosevereniging@home.nl
Website: www.longfibrose.nl