Roken en pijn

Het verband tussen roken en pijn is nog niet zolang bekend. Er staat daarom nog niets op de pakjes sigaretten vermeld. Wel is onder de deskundigen algemeen aanvaard dat dit verband bestaat. Uit onderzoek is bekend dat van de mensen die aan een nek- of rughernia moesten worden geopereerd, meer dan 90% een (forse) roker is.

Ook is er een duidelijke relatie met "gewone" nek- en rugpijn en met speciale situaties als dystrofie.

De relatie tussen het gebruik van vooral sigaretten en pijn heeft niets te maken met de kankerverwekkende invloed van de teer in de sigarettenrook. Bij pijn spelen andere stoffen een veel belangrijker rol, namelijk Nicotine en het NO (het stikstofmono-oxide molecuul).
Deze chemische stoffen in de sigaretten zijn zo actief omdat zij ook van nature in het lichaam voorkomen. Weliswaar komen zij in geringe hoeveelheden voor, maar zij zijn actief in zeer belangrijke processen, die o.a. de doorbloeding en voeding van organen reguleren.

Door de sigarettenrook actief in te ademen, komen deze stoffen in nog veel hogere concentraties in het lichaam voor waardoor de fijne afstemming van de bloeddoorstroming in tal van lichaamsweefsels en organen compleet verstoord raakt.
Meestal betekent deze verstoring dat de doorbloeding tot een kritisch dieptepunt vermindert, waardoor de cellen die voor hun voeding en energie op deze bloeddoorstroming zijn aangewezen nog net niet doodgaan, maar wel al hun reserves opmaken en niet meer in staat zijn om aan de eisen van hun functie te voldoen. Dat betekent in de praktijk dat bij rokers de botten van met name de wervelkolom niet meer of nauwelijks worden gevoed. Dit heeft tot gevolg dat noodzakelijke dagelijkse reparaties aan het kraakbeen van bijvoorbeeld de tussenwervelschijven niet meer mogelijk zijn.
Deze tussenwervelschijven worden daardoor smaller en zakken op den duur in en er ontstaan soms scheurtjes in.
Door deze gebeurtenissen ontstaan er eerst rug- en/of nekklachten en deze kunnen vroeg of laat resulteren in het ontwikkelen van een hernia.
Doordat de tussenwervelschijven smaller worden passen de wervelgewrichten aan de achterzijde van de wervelkolom niet meer goed op elkaar en kan alleen door in toenemende mate de rug of nek naar voren te buigen worden voorkomen dat de pijn verergert.
Bij vrouwen leidt roken daarbij ook nog eens tot een vroeger moment waarop wervelbreuken door de botontkalking (osteoporose) optreden.

Stoppen met roken betekent echter niet dat deze klachten die door het roken veroorzaakt, verdwijnen.
Heel langzaam moeten alle weefsel hun voeding- en energietekorten weer aanvullen en kunnen dan weer doen wat zij al die tijd hadden moeten doen: repareren wat er kapot is.
In de praktijk bekent dit dat een nicotinevrij bestaan leidt tot een minder snelle degeneratie van weefsels en organen en dat het slijtageproces daardoor weer met een normale snelheid plaatsvindt. 

In situaties waarbij er mede door roken een afsterven van spiervezels dreigt, zoals bij de dystrofie, zal doorgaan met roken leiden tot verlittekening van die spieren en te laat stoppen met roken geen enkel gunstig effect op pijn en functie in de arm of been betekenen.

Op tijd stoppen met roken heeft altijd zin.
Wel is het in plaats daarvan langdurig gebruik van nicotinepleisters of -kauwgom om van het roken af te komen niet erg zinvol. In wezen is er dan een situatie waarbij men het paard achter de wagen spant!

Meestal is een goede (pijn)motivatie om te stoppen voor velen voldoende omdat uiteindelijk voor elkaar te krijgen.

Dhr. R.L. van Leersum, anesthesioloog Pijnspecialist
Pijnpolikliniek Bronovo