Nabestaanden - informatie voor

Inhoud

Inleiding
Persoonlijke bezittingen
Het mortuarium
Mortuariumbeheerder en uitvaartverzorging
Kosten
Overlijdenspapieren
Rouwbezoek
Persoonlijke wensen
Rituele bewassing
Verwijderen pacemaker bij crematie
Bloemen
Obductie (onderzoek naar doodsoorzaak)
Donatie
    Wie geven toestemming voor donatie
    Wat gebeurt er bij een donatie
    Het doel van een donatie
    Na de donatie
    Donatiefunctionaris
Ter beschikking stellen van de wetenschap
Niet-natuurlijke dood
Rouwbegeleiding
Contactgegevens CMO

Inleiding
Een naaste uit uw familie- of vriendenkring is overleden en het kan moeilijk zijn om nu uw aandacht te richten op de noodzakelijke formaliteiten die moeten worden vervuld. Daarom ontvangt u van ons deze brochure, die u van pas kan komen bij het treffen van de noodzakelijke maatregelen.

Bij het overlijden van pasgeborenen zijn afwijkende regelingen en bepalingen geldig. De verpleegkundige en de beheerder van het mortuarium heeft deze informatie voor u.

naar boven

Persoonlijke bezittingen
De verpleegkundige heeft u op de verpleegafdeling de persoonlijke bezittingen van de overledene overhandigd. Wij raden u aan om te controleren of alle bezittingen zijn meegenomen. Mocht er iets achtergebleven zijn, geeft u dit dan zo snel mogelijk door aan de verpleegafdeling.

Mocht u niet in de gelegenheid zijn geweest om afscheid te nemen op de verpleegafdeling, dan bewaart de verpleging de persoonlijke bezittingen van de overledene op de afdeling. U kunt de bezittingen ophalen bij de dienstdoende verpleegkundige. Voor ontvangst dient er een formulier te worden getekend.

naar boven

Het mortuarium
Elke overledene wordt voor kortere of langere tijd opgebaard in het mortuarium van Bronovo. Met de door u ingeschakelde uitvaartverzorger kunt u bespreken of de overledene in het mortuarium blijft of dat u er de voorkeur aan geeft de overledene elders op te baren.

Wanneer u niet wenst dat de overledene wordt verzorgd (bijv. vanwege religieuze of andere redenen), dient u dit direct na het overlijden mee te delen aan de verpleegkundige. Deze overhandigt u dan een verklaring die u vervolgens dient te ondertekenen. Indien u er voor kiest om de verzorging niet in het mortuarium van Bronovo te laten plaatsvinden, dan dient u dit zo spoedig mogelijk met de door u ingeschakelde uitvaartverzorger te bespreken en hen de opdracht te geven om de overledene zo spoedig mogelijk (binnen drie uur na overlijden) over te brengen naar de plaats van opbaring. Indien deze opdracht niet door u wordt gegeven, of niet wordt uitgevoerd, zal Bronovo om redenen van piëteit en hygiëne alsnog aan de mortuariumbeheerder verzoeken om de verzorging te verrichten.

naar boven

Mortuariumbeheerder en uitvaartverzorging
De verzorging en het beheer van het mortuarium zijn door het ziekenhuis overgedragen aan  CMO (Cura Mortu Orum), een landelijke organisatie die zorgdraagt voor piëteitsvolle en kwalitatief hoogwaardige zorg aan overledenen in zorginstellingen of thuissituaties. Het CMO neemt gedurende 24 uur per dag voor ons ziekenhuis de verzorging van de overledene op zich en handelt op een correcte manier de voor het mortuarium noodzakelijke administratieve zaken af. CMO is geen uitvaartonderneming.

Voor de verdere zorg van de overledene, het eventuele transport naar elders en het regelen van de uitvaart dient u zelf een uitvaartverzorger in te schakelen. De uitvaartonderneming en CMO onderhouden contact met elkaar om de uitvaart zo goed mogelijk te laten verlopen.

naar boven

Kosten
De kosten van het gebruik van het mortuarium en de verzorging worden, zo mogelijk via de door u ingeschakelde uitvaartverzorger, door de mortuariumbeheerder aan de nabestaanden in rekening gebracht volgens de daarvoor geldende tarieven (zie contactgegevens CMO).Tot drie uur na overlijden zullen geen kosten in rekening worden gebracht. Na de termijn van drie uur geldt een vast tarief. Wanneer nog obductie (onderzoek naar de doodsoorzaak) moet worden verricht, worden tot het moment dat die heeft plaatsgevonden, (behalve voor de kosten van de verzorging) geen aanvullende kosten in rekening gebracht. Eventueel mortuariumbezoek wordt apart in rekening gebracht evenals het gebruik van de koeling en/of het opbaren in het mortuarium na het termijn van drie uur na overlijden.

naar boven

Overlijdenspapieren
Het verdient aanbeveling – uiteraard voor zover u dat wenst – zo spoedig mogelijk een uitvaartverzorger en/of uitvaartverzekering in te schakelen. Deze kan veel van de te verrichten formaliteiten van u overnemen.
De uitvaartverzorger kan zorgdragen voor:

• Het afhalen van de overlijdenspapieren bij het mortuarium;
• Het vervullen van de vereiste formaliteiten bij de ambtenaar van de Burgerlijke Stand in de gemeente waar het overlijden heeft plaatsgevonden.

Mocht u geen uitvaartverzorger wensen en de formaliteiten zelf afwikkelen, dan dient u met het volgende rekening te houden:

• De overlijdenspapieren kunnen na telefonisch overleg met CMO worden opgehaald. Het telefoonnummer vindt u achter in deze brochure.
• De overlijdenspapieren dient u te bezorgen bij de ambtenaar van de Burgerlijke Stand van de gemeente waar het overlijden heeft plaatsgevonden.
• Bij het bezoek aan de ambtenaar van de Burgerlijke Stand dient u, voor zover van toepassing, het trouwboekje van de overledene mee te nemen. Tevens dient u aan de ambtenaar op te geven hoeveel uitreksels van de overlijdensakte u wenst te ontvangen, onder meer voor het afwikkelen van formaliteiten voor bank, pensioenverzekering en zorgverzekeraar.

naar boven

Rouwbezoek
U kunt altijd terecht voor rouwbezoek in het mortuarium. Wel dient u hiervoor, via de uitvaartverzorger, een afspraak te maken. Indien u nog geen uitvaartverzorger heeft, kunt u hiervoor een afspraak maken via tel.nr. 070 - 312 43 00. U wordt automatisch doorverbonden met CMO.

naar boven

Persoonlijke wensen
Indien er persoonlijke wensen zijn met betrekking tot make-up, herstel van eventuele verwondingen, kleding, sieraden e.d. kunt u deze kenbaar maken aan de verpleegkundige. Deze zal uw wensen overbrengen aan de mortuariumbeheerder.

naar boven

Rituele bewassing
Voor een rituele bewassing is er altijd eerst overleg tussen verpleging en familie. In principe vindt een rituele bewassing in het mortuarium plaats door een daartoe bevoegd persoon van de betreffende godsdienst. Deze maakt hiervoor een afspraak met het CMO. Het transport van de overledene naar het mortuarium gebeurt door het CMO.

naar boven

Verwijderen pacemaker
Bij een crematie is het noodzakelijk dat een pacemaker of ICD (geïmplanteerde pacemaker met defibrillatie functie) wordt verwijderd. Hiervoor dient de nabestaande toestemming te geven. Als het toestemmingsformulier door de nabestaande is ondertekend, wordt dit  overhandigd aan de mortuariumbeheerder, die zorg draagt voor de uitname.

naar boven

Bloemen
Bloemen, kransen e.d. kunnen door de bloemisterij afgegeven worden bij de receptie. De beheerder draagt er zorg voor dat deze bloemen tijdens het rouwbezoek getoond worden.

Indien u zelf bloemen wilt brengen, kunt u die afgeven bij de receptie. Vermeld schriftelijk de naam van de overledene. De receptie zorgt ervoor dat de bloemen in het mortuarium worden neergezet. Zodra de overledene wordt opgehaald door de uitvaartonderneming, worden ook de bloemen meegenomen.

naar boven

Obductie (onderzoek naar de doodsoorzaak)
Als iemand in het ziekenhuis komt te overlijden, zal de behandelend arts de vraag voorleggen of er obductie uitgevoerd mag worden. De meest voorkomende reden voor obductie is dat nabestaanden en artsen willen weten waaraan iemand is overleden. Een obductie kan in veel gevallen hierbij duidelijkheid geven. Door obductie kan ook duidelijk worden hoe het ziekteproces is verlopen. Ook kan tot obductie worden besloten om vast te stellen of een ziekte erfelijk of besmettelijk is. Zo kan het voor nabestaanden belangrijk zijn te weten of hun familielid is overleden aan een erfelijke afwijking. Daarnaast kan obductie van belang zijn voor de wetenschap. Veel kennis over ziekten is verkregen door bestudering van obductiemateriaal.

Wanneer u toestemming heeft gegeven voor obductie deelt de patholoog de uitslag mee aan de arts die de obductie heeft aangevraagd. Deze bespreekt na ongeveer 6 tot 8 weken de uitslag desgewenst met de nabestaanden.
In geval van een gerechtelijke obductie licht de gerechtelijke patholoog alleen de officier van justitie in.
Meer informatie over obductie kunt u nalezen in de folder Obductie

naar boven

Donatie
Na een overlijden raadpleegt de behandelend arts het Donorregister om na te gaan of de overledene als donor geregistreerd staat. Wanneer de overledene niet als donor geregistreerd staat zal de behandelend arts alsnog toestemming vragen voor donatie van weefsels en/of organen.

Wie geven toestemming voor donatie
De nabestaanden kunnen toestemming geven voor donatie. Onder nabestaanden worden verstaan:

• de echtgeno(o)te of geregistreerde partner van de overledene;
• de levensgezel die op het moment van overlijden samenwoonde met de overledene;
• de naaste meerderjarige aanwezige bloedverwanten tot en met de tweede graad;
• de aanwezige meerderjarigen aanverwanten tot en met de tweede graad;
• of een specifiek persoon die door de nabestaande is benoemd: dan geldt diens woord. Is deze persoon op het cruciale moment niet bereikbaar, dan mogen bovengenoemde nabestaanden alsnog beslissen.

Wat gebeurt er bij een donatie?
Bij orgaan- en botweefseldonatie zal veelal gebruik worden gemaakt van de operatiekamer in het ziekenhuis. De uitname van organen gebeurt door artsen van Bislife, het multi tissue center, of door een speciaal daarvoor opgeleide medewerker van het CMO. In de meeste gevallen vindt orgaandonatie plaats als de patiënt hersendood  is. Dit wil zeggen dat de patiënt geen hersenactiviteit meer heeft en op grond daarvan is overleden, maar nog niet van de apparatuur is afgesloten. Dit houdt in dat de nabestaanden vóór het afsluiten van de apparatuur worden benaderd door de behandelend arts met de vraag of er een donatieprocedure mag plaatsvinden.
Onder weefseldonatie valt donatie van huid, hoornvlies van het oog, hartkleppen en bloedvaten en botweefsel. Huid en hoornvlies worden verwijderd in het mortuarium door artsen van Bilsife. Wanneer toestemming wordt gegeven door de nabestaanden, zal aan de hand van een lijst met criteria worden bezien of de overledene geschikt is als weefseldonor.

Het doel van een donatie
Door donatie van organen kan het leven van andere patiënten worden verlengd of draaglijker worden. Door donatie van weefsel wordt de kwaliteit van leven van de ontvangende patiënten beter

• Met donorhuid worden patiënten met brandwonden behandeld. Door aanbrengen van donorhuid vermindert de pijn, wordt de kans op infecties kleiner en zal een betere wondgenezing worden bereikt met minder littekens.
• Patiënten die geholpen worden met hoornvliezen zullen weer kunnen zien.
• Het botweefsel dat door een donor beschikbaar is gesteld, kan voorkomen dat bij de ontvanger een arm of een been moet worden geamputeerd.

Na de donatie
Na elke vorm van donatie zal de overledene cosmetisch worden hersteld. Na een orgaandonatie kan de donor er intens bleek uit zien. Na een donatie zal er normaal een opbaring kunnen plaatsvinden in een rouwkamer of woonhuis en kan er gekozen worden voor een crematie of begrafenis.

Donatiefunctionaris
Voor vragen over donatie kunt u gerust contact opnemen met de donatiefunctionaris, mevrouw J. Blok. Zij is bereikbaar via telefoonnummer 070 - 312 41 60 op dinsdag van 9.00 tot 15.00 uur. Op maandag en donderdag van 9.00 tot 14.00 uur kunt u haar bereiken via telefoonnummer 070 - 330 27 80 / 330 21 20. E-mail: donatiefunctionaris@bronovo.nl.

naar boven

Ter beschikking stellen van de wetenschap
Een overledene kan alleen ter beschikking van de wetenschap worden gesteld, wanneer er een bevestiging van een universiteit kan worden overlegd. Tijdens het leven moet een persoon zich hebben aangemeld bij een universiteit. Bij terbeschikkingstelling van de wetenschap, is het uitgesloten dat er obductie of donatie plaatsvindt. Bij een gerechtelijke obductie komt de terbeschikkingstelling dan ook te vervallen. Ter beschikking aan de wetenschap komt ook te vervallen wanneer de huid niet intact is door bijvoorbeeld wonden of een operatie. Om die reden zal na overlijden het lichaam worden beoordeeld door het anatomisch centrum waar een contract mee is afgesloten en kan het voorkomen dat het  lichaam van de overledene niet wordt geaccepteerd. U zult dan contact moeten opnemen met de uitvaartverzorger van de overledene.
Wanneer het lichaam is geaccepteerd, zult u zeer snel (binnen enkele uren) met uw familie afscheid moeten nemen van de overledene. Het lichaam zal diezelfde dag nog worden opgehaald door het anatomisch centrum en u kunt daarna geen afscheid meer nemen.

naar boven

Niet-natuurlijke dood
Onder een niet-natuurlijke dood wordt verstaan, dat iemand ten gevolge van een niet-natuurlijke oorzaak is overleden. Hieronder vallen o.a. verkeersongeval, misdrijf e.d. Door politie en justitie zal een onderzoek naar de doodsoorzaak worden ingesteld. In dit geval zal een rouwbezoek pas dan kunnen plaatsvinden wanneer de overledene door de officier van justitie is vrijgegeven. Waneer er sprake is van orgaan en/of weefseldonatie zal de officier van justitie het lichaam versneld vrijgeven om de procedure door te laten gaan door een voorlopige beslissing af te geven.

naar boven

Rouwbegeleiding
Het Landelijk Steunpunt Rouw is een stichting die tot doel heeft:

• het ondersteunen van nabestaanden en hun omgeving;
• het geven van informatie, voorlichting en advies;
• het verhogen van de kwaliteit van rouwzorg door deskundigheidsbevordering;
• het stimuleren van kennisontwikkeling over rouwzorg.

Het LSR is er in de eerste plaats voor nabestaanden. Zo kunnen mensen die een dierbare verloren hebben voor hulp en advies terecht bij het Rouwzorgloket. Daarnaast is er een forum waarop lotgenoten met elkaar in contact kunnen komen. En er is informatie over rouw.

Het LSR is bereikbaar tussen 09.00 en 12.00 uur via tel. 030 - 276 15 00 of via de website: www.verliesverwerken.nl.

naar boven

Contactgegevens CMO (24 uur per dag)
Tel. 070 - 312 43 00. U wordt automatisch doorverbonden met CMO. Meer informatie over CMO en tarieven: www.zdg.nl.

Uitgave: april 2012/54