MRSA-infectie

Wat is MRSA?
MRSA, ook wel bekend als ‘de ziekenhuisbacterie’, is de afkorting van Meticilline Resistente Staphylococcus aureus. Dat wil zeggen een Staphylococcus aureus die niet behandeld kan worden met flucloxacilline (= meticilline).
Een Staphylococcus aureus is een bacterie die ca. 30% van de mensen bij zich draagt en die in sommige gevallen infecties kan veroorzaken. Flucloxacilline is een antibioticum dat in vrijwel alle gevallen het middel is waarmee een stafylokokkeninfectie behandeld wordt. In ongeveer 1% van de gevallen is de stafylokok ongevoelig voor dit medicijn en daardoor ook voor andere middelen. Dit cijfer geldt voor Nederland. In vrijwel alle andere landen ligt dit percentage veel hoger (>30%). In het buitenland kunnen bij een infectie met een Staphylococcus aureus niet de gebruikelijke, goedkopere middelen worden voorgeschreven. Men moet gebruikmaken van middelen die veel meer bijwerkingen hebben en die alleen in het ziekenhuis via een infuus kunnen worden gegeven. Bovendien zijn deze middelen veel duurder dan de in Nederland gebruikte middelen.
De stafylokok kan de eigenschap hebben dat deze zich gemakkelijk laat overbrengen van de ene mens op de andere, zeker bij mensen met een verminderde weerstand en op plaatsen waar de mensen intensiever worden verzorgd zoals in zorginstellingen. Onder bepaalde beroepsgroepen (o.a. varkenshouders en vleeskalverhouders) bestaat in Nederland ook een vergrote kans op MRSA-dragerschap.

Waarom maatregelen tegen MRSA?
In Nederland verkeren wij in de gelukkige omstandigheid dat we nog wel met de goedkopere medicijnen kunnen werken. Dit komt door een terughoudend antibioticabeleid dat in andere landen niet wordt gevoerd. Daarom is landelijk afgesproken dat alle mogelijke moeite gedaan zal worden om dit zo te houden. Er wordt actief naar het vóórkomen van deze bacterie gezocht en als deze is gevonden is, wordt getracht deze te behandelen. Dit noemen wij het Search en Destroy-beleid (zoek en vernietig).

Wat zijn de gevolgen van MRSA-infectie?
Iemand die een MRSA bij zich draagt, wordt daar in principe niet ziek van. Als de weerstand is verminderd kan een infectie ontstaan met deze bacterie. Die infecties zijn dan lastig te bestrijden. Ook kan de bacterie doorgegeven worden aan andere personen, die er op hun beurt bij een normale weerstand niet ziek van worden. Mensen met een normale weerstand pikken deze bacterie niet zo gemakkelijk op en raken deze in de meeste gevallen vanzelf weer kwijt binnen enkele maanden. In sommige gevallen echter gebeurt dit niet en zijn speciale maatregen noodzakelijk.

Hoe wordt het Search en Destroy beleid uitgevoerd?
Omdat de grootste kans op het oplopen van een MRSA-bacterie in buitenlandse ziekenhuizen ligt, wordt aan alle mensen die in een buitenlands ziekenhuis hebben gelegen of zijn behandeld, gevraagd of zij dit melden als zij in Nederland bij een ziekenhuis voor een behandeling komen. Er wordt dan een aantal kweken afgenomen om te controleren of MRSA aanwezig is. Die kweken worden afgenomen op die plaatsen waar de bacterie bij de mens het meeste te vinden is. Dat is in de neus, in de keel en op het perineum (stukje huid tussen de anus en de uitwendige geslachtsdelen) en van alle plekken waar zich een (mogelijke) infectie bevindt. Na ongeveer 3-5 dagen is de uitslag bekend. Is deze negatief (u heeft geen MRSA), is er verder niets aan de hand. Is deze positief (u heeft de MRSA bacterie wel bij u) dan worden er nieuwe kweken afgenomen en een behandelplan met u afgesproken. Na de behandeling wordt u meermalen gecontroleerd op de aanwezigheid van de MRSA. Totdat u negatief wordt bevonden zullen er in het ziekenhuis waar u voor behandeling komt beschermende maatregelen worden genomen om de overdracht tegen te gaan. Zo komt u bij opname in een isolatiekamer te liggen en dragen de mensen die bij u op de kamer komen speciale jassen, handschoenen en neus- mondmasker. Ook wordt het aantal onderzoeken beperkt  tot de meest noodzakelijke. Wat niet direct noodzakelijk is, wordt uitgesteld. Dit geldt ook voor operaties.

De medisch noodzakelijke behandeling vindt vanzelfsprekend wel plaats; de zorg mag er niet onder lijden. In sommige gevallen verspreidt de bacterie zich toch door het ziekenhuis en worden er verregaande maatregel genomen om verdere verspreiding te voorkomen en deze in te dammen.

Als wordt geconstateerd dat er geen MRSA meer bij u is (er zijn dan in enkele weken tijd achtereenvolgens drie negatieve kweken), wordt de isolatie opgeheven. Wel wordt u gedurende een jaar na behandeling bij ziekenhuisbezoek gecontroleerd. Na een jaar wordt u definitief vrijgegeven.

Tot slot

Als u vragen heeft, kunt u die stellen aan uw behandelend arts en aan de verpleging. Zo nodig nemen zij contact op met de afdeling Infectiepreventie om de vragen te beantwoorden.  

Wilt u meer weten over MRSA?
Kijk dan bij www.rivm.nl/infectieziekten.

Uitgave: mei 2009/372