MRSA-dragerschap

Wat is MRSA?
MRSA, ook wel bekend als ‘de ziekenhuisbactierie’, is de afkorting van Meticilline Resistente Staphylococcus aureus. Dat wil zeggen een Staphylococcus aureus die niet behandeld kan worden met flucloxacilline (= meticilline). 
Een Staphylococcus aureus is een bacterie die ca. 30% van de mensen bij zich draagt en die in sommige gevallen ontstekingen kan veroorzaken. Flucloxacilline is een antibioticum dat in vrijwel alle gevallen het middel is waarmee een stafylokokkeninfectie behandeld kan worden. In ongeveer 1% van de gevallen is de stafylokok ongevoelig voor dit medicijn en daardoor ook voor andere middelen. Dit cijfer geldt voor Nederland. In vrijwel alle andere landen ligt dit percentage veel hoger (>30%). Bij een infectie met een Staphylococcus aureus in het buitenland kunnen niet de gebruikelijke, goedkopere middelen worden voorgeschreven. Men moet dan gebruik maken van middelen die veel meer bijwerkingen hebben en die alleen in het ziekenhuis via een infuus kunnen worden gegeven. Bovendien zijn deze middelen veel duurder dan de in Nederland gebruikte middelen.
De stafylokok kan de eigenschap hebben dat deze zich gemakkelijk laat overbrengen van de ene mens op de andere, zeker bij mensen met een verminderde weerstand en op plaatsen waar de mensen intensiever worden verzorgd zoals in zorginstellingen.

Wat is MRSA-dragerschap?
MRSA-dragerschap wil zeggen dat de MRSA-bacterie bij u bij herhaling aangetroffen werd op die plaatsen waar deze zich het gemakkelijkst handhaaft. Dit is met name in de keel, neus en perineum (stukje huid tussen de anus en de uitwendige geslachtsdelen).
In dat geval zal de bacterie niet uit zichzelf weer verdwijnen en is een behandeling noodzakelijk. Deze bestaat in eerste instantie uit neuszalf en wassen met een desinfecterende zeep en shampoo. Mocht dit niet afdoende zijn dan is een behandeling met antibiotica noodzakelijk. Gedurende deze periode die ca. 1 week duurt, dient u er voor te zorgen dat dagelijks het huis stofvrij gemaakt wordt en dat het beddengoed, nachtgoed en handdoeken dagelijks worden verschoond en gewassen worden op een zo hoog mogelijke temperatuur (minimaal 60°C). Vrijwel altijd zal de bacterie daarna verdwenen zijn. Het kan zijn dat uw huisgenoten ook gecontroleerd en meebehandeld worden op MRSA. Als de behandeling niet succesvol is komt dat in de meeste gevallen omdat er complicerende factoren aanwezig zijn. Dit zijn meestal chronische wonden, een urineweginfectie of een luchtweginfectie. Ook bepaalde aandoeningen zoals diabetes zijn een complicerende factor.

Wat zijn de gevolgen van MRSA-dragerschap?
Voor gezonde personen is een MRSA-besmetting geen risico. De meeste mensen raken de MRSA binnen enkele weken vanzelf weer kwijt. Een MRSA-dragerschap heeft in het dagelijks leven geen gevolgen: u merkt er niets van. U kunt alles doen en u kunt gewoon werken.
Bij opname in het ziekenhuis en bij onderzoeken zult u echter onder beschermende maatregelen worden gezien. Poliklinisch bezoek zonder onderzoek vereist geen maatregelen. Bij opname wordt u in een isolatiekamer verpleegd. Het verplegend personeel draagt een neusmondmasker, handschoenen en een beschermend schort over de standaard werkkleding. De reden hiervoor is dat er in het ziekenhuis een grote concentratie is van kwetsbare patiënten waarvan wij niet willen dat deze met MRSA besmet worden. Patiënten in het ziekenhuis met een verlaagde weerstand hebben een verhoogde kans op infecties. Verblijf in een buitenlands ziekenhuis is een verhoogd MRSA-dragerschaprisico. Andere risicogroepen zijn personen die werkzaam zijn in varkens- en vleeskalverhouderij en die op een dergelijk bedrijf woonachtig zijn. Dit komt door het gebruik van antibiotica in veehouderij. Totdat is uitgesloten dat zij drager zijn, worden zij als positief beschouwd.

Hoe wordt dragerschap gecontroleerd en behandeld?
Dragerschapcontrole wordt uitgevoerd door een aantal kweken af te nemen en deze op de MRSA-bacterie te testen. Dit duurt ongeveer 3 - 5 dagen. Hoeveel kweken dat zijn, is afhankelijk van de plaats waar de MRSA-bacterie bij u is aangetroffen. Het kan zijn dat pas met de dragerschapbehandeling wordt gestart als overige infecties zijn genezen omdat deze een effectieve behandeling negatief kunnen beïnvloeden.
Als drie opeenvolgende kweeksets negatief zijn, wordt u als voorlopig negatief beschouwd. U wordt bij een ziekenhuisopname in het eerstkomende jaar wel gecontroleerd, maar niet geïsoleerd verpleegd. Na dat jaar wordt u definitief MRSA-vrij verklaard. In sommige gevallen wordt besloten dat u onder controle blijft omdat er risicofactoren aanwezig zijn of als de dragerschapbehandeling gecompliceerd is verlopen. Dit beoordeelt een arts-microbioloog van het ziekenhuis.

Er zijn vier risicocategorieën voor MRSA-dragerschap
Categorie 1: bewezen MRSA-dragerschap

• Individu bij wie het MRSA-dragerschap is aangetoond.

Categorie 2: hoog risico op dragerschap

• Individu dat minder dan 2 maanden geleden, langer dan 24 uur in een buitenlands ziekenhuis/verpleeghuis werd verpleegd.
• Buitenlandse patiënten op een dialyse-afdeling (gastdialysanten). Individu afkomstig uit een Nederlands ziekenhuis of verpleeghuis, van een afdeling waar een MRSA-epidemie heerst die nog niet onder controle is.
• Individu dat met een onverwachte MRSA-drager op één kamer in een ziekenhuis of verpleeghuis heeft gelegen.
• Individu dat behandeld is voor MRSA-dragerschap, maar waarvan nog geen controlekweken bekend zijn. Buitenlandse adoptiekinderen.
• Individu (zorgverlener) dat onbeschermd met MRSA-drager in contact is geweest.
• Varkenshouders en veehouders

Categorie 3: matig verhoogd risico op dragerschap

• Nederlandse haemodialysepatiënten die in het buitenland zijn gedialyseerd.
• Individu gedurende het eerste jaar na een behandeling voor MRSA-dragerschap met negatieve controlekweken.
• Individu dat langer dan 2 maanden geleden in een buitenlands ziekenhuis/verpleeghuis is verpleegd met nog persisterende huidlaesies en/of risicofactoren.
• Individu (zorgverlener) dat beschermd met MRSA-drager in contact is geweest.
• Individu (zorgverlener) dat korter dan 2 maanden geleden, langer dan 24 uur in een buitenlands ziekenhuis of verpleeghuis heeft gewerkt.
• Individu (zorgverlener) dat regelmatig in een buitenlands ziekenhuis werkzaam is, of patiënten escorteert van een buitenlands ziekenhuis naar een Nederlands ziekenhuis.

Categorie 4: geen verhoogd risico op dragerschap

• Individu met controlekweken die gedurende één jaar negatief zijn na een behandelingvoor MRSA-dragerschap.
• Individu van wie na het laatste beschermde contact met een MRSA-drager de kweken negatief zijn Individu dat langer dan 2 maanden geleden, meer dan 24 uur in een buitenlands ziekenhuis/ verpleeghuis is verpleegd, maar nu geheel hersteld is en geen risicofactoren meer heeft.
• Individu dat op een afdeling is geweest waar één of meer MRSA-patiënten werden verpleegd en adequate voorzorgsmaatregelen zijn genomen.
• Individu dat korter dan 24 uur in een buitenlands ziekenhuis is geweest en niet is geopereerd, geen drain of katheter kreeg, niet is geïntubeerd en geen huidlaesies heeft en geen risicofactoren heeft.

Tot slot
Als u vragen heeft, kunt u die stellen aan uw behandelend arts en aan de verpleging. Zo nodig nemen zij contact op met de afdeling infectiepreventie om de vragen te beantwoorden.  

Wilt u meer  weten over MRSA? Kijk dan bij www.rivm.nl/infectieziekten.

Uitgave: mei 2009/460