Heupprothese - instructies en oefeningen

Instructies en oefeningen bij een heupprothese

Operateur A. Deenik

In deze folder zetten wij de instructies en oefeningen, die wij u na uw operatie geven, nog eens op een rij. Het is een geheugensteuntje voor u als u weer thuis bent. Wij raden u aan om de instructies de eerste 6 weken op te volgen en de oefeningen regelmatig te doen.

Wat u direct na de operatie op bed gaat oefenen

• Met gestrekte benen beide voeten op en neer bewegen in de enkel (‘remmen en gas geven’).
• Met gestrekte benen knieën ‘doorstrekken’ en weer ontspannen (knieholte in het matras duwen).
• Met gestrekte benen bilspieren aanspannen (billen tegen elkaar knijpen).
• Beurtelings knieën wat optrekken (tot 45° buigen) en been weer terugleggen. Let op: uw geopereerde been mag niet naar buiten vallen!!!
  Omdat bij extreme bewegingen de heup uit de kom kan schieten, kunt u beter het volgende niet doen:
• Trek de knie van uw geopereerde been niet hoger op dan uw heup.
• Til uw been niet gestrekt op.
• Draai het geopereerde been niet naar buiten.
• Kruis uw benen niet.
• Draai uw bovenlichaam niet naar de ‘gezonde’ kant als u vanuit een zittende houding iets pakt.
• Strek uw been niet te ver naar achteren

Instructies:

Zitten

• Vermijd zo veel mogelijk - vooral in de eerste weken - een lage stoel. Ga het liefst op een hoge rechte stoel met armleuningen zitten.
• Het toilet is vaak te laag, een zogeheten ‘toiletverhoger’ kan dan uitkomst bieden.
• Ga niet met de benen over elkaar zitten. Dit geldt voor beide benen.
  (zie figuur 1)
• U mag de geopereerde heup niet naar buiten draaien.

figuur 1

Liggen

• Wij raden u aan om dagelijks een half uur plat op bed te gaan liggen met uw schouders op het bed en een kussentje onder uw hoofd.
• Slaap de eerste 6 weken alleen liggend op de rug.
• De volgende 6 weken kunt u proberen om eventueel op uw zij te gaan liggen, maar dan met een groot, dik en stevig kussen tussen de benen; het niet geopereerde been boven.
• Na 12 weken mag u liggen zoals u wilt.

In en uit bed

• Ga bij voorkeur aan de geopereerde kant uit bed en kom er aan dezelfde kant weer in. Dit is al met u besproken en geoefend.

Lopen

• U moet de eerste 6 weken met twee krukken of een rollator lopen. Ongeveer 3 weken na de operatie mag u in huis kleine stukjes met 1 kruk lopen. U houdt dan de kruk aan de niet geopereerde kant.
• Verplaats u aan het aanrecht door er met twee handen op te steunen.

Traplopen

Naar boven: 

1. Houd in één hand de twee krukken vast, met de andere hand houdt u de trapleuning vast
2. Plaats uw niet geopereerde been op de traptrede
3. Steun op de kruk en de leuning en sluit aan met uw geopereerde been.
4. Plaats de kruk bij.

 

Naar beneden:

1. Houd in één hand de twee krukken vast, met de andere hand houdt u de trapleuning vast
2. Plaats eerst de kruk op de lagere traptrede
3. Steun op de kruk en de leuning en sluit aan met uw geopereerde been
4. Plaats vervolgens het niet geopereerde been op die traptrede.

Bukken

• Bukken wordt afgeraden, u kunt ook gebruik maken van een "helping hand" om iets op te rapen.

Draaien

• Altijd met hele kleine pasjes en houdt uw voeten recht naar voren.

Douchen

• Tijdens het douchen en wassen mag u los staan zonder krukken. Het is echter beter om, indien mogelijk, op een plastic tuinstoel of kruk te gaan zitten.
• Als uw douche ervoor geschikt is, dan is het raadzaam om een beugel als steun te laten plaatsen.

Aankleden

• U kunt op uw rug gaan liggen en uw knie optrekken tot u bij uw voet kunt. Let op dat bij het optrekken van de knie van het geopereerde been, deze niet naar buiten gaat en de heup niet verder dan 90 graden buigt.
• Maak eventueel gebruik van een ‘helping-hand’, verkrijgbaar bij de thuiszorgwinkel.
• Sokken en schoenen kunt u zittend aandoen. U schuift dan uw voet opzij, van uw gezonde zijde af. Hou hierbij uw knieën naast elkaar!

Fietsen

• Zolang u met krukken loopt, mag u niet fietsen. Indien uw spierkracht en coördinatie weer normaal zijn (noodzakelijk bij het op- en afstappen) kunt u weer gaan fietsen. Houd absoluut rekening met bewegingen die niet wenselijk zijn. Deze staan beschreven op de voorkant van deze folder. Een damesfiets verdient de voorkeur in verband met de lage opstap.

Hometrainer

• Dit is uitstekend als het zadel hoog genoeg kan worden gesteld en u zonder weerstand fietst.

In de auto gaan zitten

• U doet de deur open, vervolgens gaat u met uw rug naar de stoel staan, u gaat dan zitten (benen zijn dan nog buiten de deur) en daarna doet u uw benen naar binnen.
• Het draaien wordt gemakkelijker als u op een plastic zak zit. Zo glijdt u beter op de stoel.

Autorijden 

• U mag de eerste 6 weken niet zelf rijden. Dit kan gevaar opleveren in het verkeer omdat de reactie van het geopereerde been nog sterk vertraagd is. Zodra de reactiesnelheid en de coördinatie van het geopereerde been hersteld zijn kan het autorijden hervat worden na overleg met uw specialist.
• Alleen als u geopereerd bent aan uw linker heup en in een automaat rijdt, kunt u zodra u zich daartoe in staat voelt gaan rijden.
  

Kijk uw polis van uw autoverzekering na; wellicht bent u tot drie maanden na de operatie niet verzekerd!

Na de poliklinische controle bij uw orthopeed/nurse practitioner (na ongeveer 6 weken) wordt bekeken of u het gebruik van de loophulpmiddelen kunt gaan verminderen.

Pas op!

• Haal losse kleedjes uit uw huis in verband met uitglijden.
• Zorg ervoor, dat u onder de douche of in bad niet kunt uitglijden. Zorg dus voor anti-slipmatjes!
• De rubberen doppen onder de krukken worden heel glad op een natte bodem. Houd dat goed in de gaten!

Oefeningen voor thuis
Attentie!
Oefen liever wat vaker dan te veel achter elkaar. Oefen drie keer per dag twee series van vijf herhalingen. Er is sprake van overbelasting als de spieren stijf en pijnlijk zijn en dit niet overgaat met rust of pijnstillers. Houdt u dat goed in de gaten. Voer de oefeningen van pagina 1 altijd uit.

Oefeningen

Staande achter een stoel:

• Plaats beide voeten iets uit elkaar, beweeg het geopereerde been gestrekt zijwaarts. Even vasthouden en dan weer sluiten. Blijf goed rechtop staan en laat de tenen recht naar voren wijzen.
  
• Plaats beide voeten naast elkaar en hef het geopereerde been met gebogen knie tot maximaal 90 graden (horizontaal).
  
• Plaats beide voeten iets uit elkaar en zak iets door beide benen tegelijk.
  
• Plaats beide voeten iets uit elkaar. Ga afwisselend op uw hakken en tenen staan. Beide voeten tegelijk.
  

In het algemeen is het niet nodig dat er fysiotherapeutische nabehandeling plaatsvindt. De fysiotherapeut bespreekt dit met u. Op de poliklinische controle bij uw orthopeed/nurse practitioner kan dit eventueel heroverwogen worden.

Hulpmiddelen
In overleg met de fysiotherapie is bepaald of u één of meer van de volgende hulpmiddelen nodig heeft.
Looprekje, krukken, rollator, toiletverhoger, douchekruk.
Voor het lenen/huren of kopen van hulpmiddelen kunt u terecht bij:
VegroThuiszorgwinkel. Centraal (gratis) telefoonnummer 0800 - 288 77 66.

Adressen:
Den Haag : Betje Wolffstraat 140-146 en Glenn Millerhof 5.
Voorburg : Kon. Julianalaan 40.
Wassenaar : Molenplein 1A.

’Helping hands” zijn eveneens te verkrijgen bij bovengenoemde firma's.

U kunt op de afdeling fysiotherapie van Bronovo een wandelstok kopen voor € 15,-. De stok wordt op maat voor u gemaakt.

Tot slot
Indien u nog vragen heeft, kunt u altijd terecht bij een fysiotherapeut van Bronovo, telefoonnummer
(070) 312 42 07.