Echoscopie tijdens de zwangerschap

Het echoscopisch onderzoek tijdens de zwangerschap
Deze folder geeft algemene informatie over het echoscopisch onderzoek tijdens de zwangerschap.  

Wat is echoscopie?
Echoscopie is een andere naam voor een ultrageluidsonderzoek. Dit is een techniek waarmee de organen in het lichaam zichtbaar worden gemaakt. Ultrageluid bestaat uit hoogfrequente geluidsgolven die worden uitgezonden door een transducer. Het menselijk oor kan ze niet horen. De organen kaatsen de geluidsgolven terug en worden zichtbaar gemaakt op een beeldscherm. Er zijn twee soorten transducers. De ene maakt afbeeldingen via de buikwand. Deze techniek noemt men ‘uitwendige’ echoscopie. Bij de andere techniek, de ‘inwendige’ of vaginale echo, wordt een dunne langwerpige transducer in de vagina gebracht. In principe zijn geen van beide technieken pijnlijk.  

Hoe maakt men een echo?
Voor een echo is het over het algemeen niet nodig dat u een volle blaas heeft. Bij een uitwendige echo ligt u op uw rug met een ontblote buik. Bij een inwendige echo ligt u op een gynaecologische onderzoekstoel met uw knieën in de beensteunen of op een gewone onderzoektafel met of zonder kussen onder uw rug.  

Wanneer maakt men een inwendige of een uitwendige echo?
In het begin van de zwangerschap geeft men vaak de voorkeur aan een echo via de vagina. Omdat het uiteinde van de transducer op deze manier dichter bij de baarmoeder komt dan bij een uitwendige echo, ontstaat een beter beeld. Na de eerste drie maanden van de zwangerschap maakt men de echo uitwendig via de buikwand, tenzij er speciale redenen zijn om een inwendige echo te maken. Bloedverlies is niet bezwaarlijk voor een inwendige of uitwendige echo.  

Hoe vaak wordt een echo verricht?
In principe wordt een echoscopisch onderzoek alleen geadviseerd als er een medische reden voor is. De frequentie van het aantal onderzoeken hangt af van de individuele situatie. Bijvoorbeeld bij een kind dat klein is voor de duur van de zwangerschap, wordt regelmatig een echo gemaakt om de groei te volgen. Ook bij meerlingen is dit gebruikelijk.  

Wie maakt de echo? Hoe krijgt u de uitslag?
De echo wordt gemaakt door een echoscopist, verloskundige, arts of (assistent-)gynaecoloog. Meestal kunt u het echo-onderzoek zelf op het beeldscherm volgen. Degene die de echo maakt, kan tijdens het onderzoek uitleg van de beelden geven. Het is daarom ook mogelijk dat tijdens het onderzoek de uitslag besproken wordt. Wilt u dat niet, dan kunt u dit kenbaar maken.  

Waarom wordt echoscopie verricht?
In het begin van de zwangerschap kan vastgesteld worden of:

• de zwangerschap zich in de baarmoeder bevindt;
• de zwangerschap intact is;
• het om een eenling of een meerling-zwangerschap gaat;
• de duur van de zwangerschap klopt.  

Later in de zwangerschap kan de echo informatie geven over:

• de groei van het kind;
• de hoeveelheid vruchtwater;
• de plaats van de placenta;
• de ligging van het kind;
• een aantal, maar niet alle, afwijkingen bij het kind.  

Het structurele echo-onderzoek
Gedurende de gehele zwangerschap kan echoscopisch onderzoek verricht worden om grove structurele (anatomische) afwijkingen bij het kind op te sporen. Hier zijn een aantal ‘harde’ indicaties voor, zoals een eerder kind met een afwijking, bijvoorbeeld een hartafwijking, of een zwangere die bepaalde medicijnen gebruikt. Indicaties kunnen ook tijdens de zwangerschap ontstaan. Dit onderzoek vindt bij voorkeur plaats tussen 20 en 22 weken zwangerschap omdat dit de optimale tijd is om afwijkingen te kunnen zien, soms kan het zelfs eerder. Mocht u niet geïnformeerd willen worden over eventuele afwijkingen, dan is het verstandig dit voor het echoscopisch onderzoek duidelijk kenbaar te maken.  

Wat kan men niet zien met een structurele echo?
Niet alle afwijkingen zijn zichtbaar: bijvoorbeeld sommige hartafwijkingen zijn meestal niet in beeld te brengen en ook afwijkingen aan de vingers of tenen worden vaak niet gezien. Met andere woorden: een echo is geen garantie voor een gezond kind of een kind zonder aangeboren afwijkingen. Met name syndromen zoals Down’s syndroom (mongolisme) zijn met echografisch onderzoek niet uit te sluiten.  

Risico’s van echoscopisch onderzoek
Men past echoscopie al meer dan vijfentwintig jaar op grote schaal toe. Tot nu toe zijn in de praktijk en uit wetenschappelijk onderzoek geen nadelige gevolgen of schadelijke effecten naar voren gekomen. Voor de zekerheid raadt men echter aan alleen een echo te maken als deze medisch nuttige informatie oplevert. Een echo kan geen miskraam veroorzaken. Ook bij bloedverlies kan een vaginale echo geen kwaad.  

Doppler-onderzoek
Tijdens het echo-onderzoek wordt soms een Doppler-onderzoek verricht. Daarbij meet men de bloeddoorstroming in de navelstreng. Het onderzoek geeft informatie over het functioneren van de placenta. Het wordt alleen uitgevoerd als er een goede reden voor is, bijvoorbeeld groeivertraging van het kind of een ernstige vorm van hoge bloeddruk.  

De bovenstaande informatie is gebaseerd op de brochure PATIËNTENVOORLICHTING no. 16 van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie: Echoscopie tijdens de zwangerschap.  

Attentie!
Zorgt u ervoor dat u op tijd aanwezig bent in het ziekenhuis voor uw echo afspraak en houdt er rekening mee dat parkeren bij Bronovo tijd vergend probleem kan zijn.  

Gezien de drukte van de spreekuren kan bij te laat komen uw onderzoek komen te vervallen zodat een nieuwe afspraak gemaakt dient te worden. Een vertraging van weken is dan niet ongebruikelijk.  

Mocht u nog vragen hebben, aarzel dan niet om contact op te nemen met de polikliniek gynaecologie.
Tel: 070 - 312 46 90.