Afasie

Inleiding
Enige tijd geleden kreeg u voor het eerst te maken met afasie. Afasie roept aanvankelijk vragen op: Wat is afasie en hoe moet ik ermee omgaan? En wat zijn de gevolgen van de afasie voor de communicatie met de omgeving? Deze folder heeft als doel u en uw familie hierover te informeren.

Wat is afasie?
Ieder mens gebruikt taal. Praten, het vinden van de juiste woorden, begrijpen, lezen, schrijven en gebaren maken zijn onderdelen van ons taalgebruik. Wanneer als gevolg van hersenletsel een of meer onderdelen van het taalgebruik niet goed meer functioneert, noemt men dat afasie. Afasie is een taalstoornis. Afasie: ‘A’ betekent ‘niet’, ‘fasie’ betekent ‘spreken’. Afasie betekent dus dat iemand niet meer kan zeggen wat hij wil. Hij kan de taal niet meer gebruiken.

Geen patiënt heeft exact dezelfde afasie. Afasie is bij iedereen anders. De ernst en omvang van de afasie zijn onder andere afhankelijk van de plaats en de ernst van het hersenletsel. Ook spelen het vroegere taalvermogen en iemands persoonlijkheid een rol. Sommige mensen met afasie kunnen wel goed taal begrijpen, maar hebben moeite met het vinden van de juiste woorden of met de opbouw van zinnen. Anderen spreken juist wel veel, maar wat zij zeggen is voor de gesprekspartner niet of moeilijk te begrijpen. Deze mensen hebben vaak grote problemen met het begrijpen van taal. Het taalvermogen van de meeste mensen met afasie bevindt zich ergens tussen deze twee uitersten.

Ontstaan van afasie
Afasie ontstaat door een hersenletsel. De oorzaak kan verschillen: een hersenbloeding, herseninfarct of hersentumor. Onze hersenen hebben zuurstof en glucose nodig om te kunnen functioneren. Wanneer door hersenletsel de bloedsomloop in de hersenen verstoord wordt, sterven de hersencellen op die plaats af. In de hersenen liggen allerlei gebieden met verschillende functies. De gebieden voor het taalgebruik liggen bij de meeste mensen in de linkerhelft van de hersenen. Bij letsel in deze taalgebieden spreken we van afasie.

Behandeling van afasie
De behandeling van afasie is in handen van logopedisten. Logopedisten kunnen werkzaam zijn in ziekenhuizen, revalidatiecentra en verpleeghuizen. In principe komt iedereen met afasie in aanmerking voor logopedie. De duur van de behandeling hangt samen met het herstel van de afasie. Mensen met afasie worden opgenomen in een ziekenhuis. Na ontslag uit het ziekenhuis is vaak nog verdere behandeling nodig. Soms gaat men daarvoor naar een revalidatiecentrum of verpleeghuis. In andere gevallen kan men direct naar huis, en is dagbehandeling gewenst.

Richtlijnen voor de omgang met een patiënt met afasie
Algemeen:

• Benader het familielid of de naaste als volwassene. Er is geen enkele reden om hen kinderlijk aan te spreken of te behandelen.
• Spreek niet in plaats van de patiënt. Geef uw familielid of naaste de gelegenheid zich te uiten, ook als dit langzaam en moeilijk gaat. Vul geen zinnen aan, tenzij hij/zij er zelf niet uitkomt.
• Maak oogcontact.
• Neem de tijd voor een gesprek.
• En heel praktisch..- Als u opziet tegen een gesprek, vertel dan eerst iets eenvoudigs over uzelf. Stel daarna vragen waarop u het antwoord al weet.
• Praat duidelijk en langzamer dan u normaal gewend bent.
• Spreek in korte zinnen.
• Vraag één ding tegelijk. Dus niet: ‘Wilt u koffie of thee’? maar: ‘Wilt u koffie’?
• Benadruk met uw stem belangrijke woorden uit een zin.
• Wijs - indien mogelijk- aan waar u over praat. Bijvoorbeeld: u wijst naar de televisie en vraagt: ‘Wil je tv kijken’?
• Ondersteun, als het mogelijk is, gesproken taal met gebaren. Bijvoorbeeld: u maakt een drinkgebaar en vraagt: ‘Wil je wat drinken’?
• Schrijf de boodschap op in kernwoorden.Ga na of het familielid of de naaste u begrepen heeft. Soms zegt hij/zij ‘ja’ wanneer hij/zij 'nee' bedoelt.
• Wanneer uw familielid of naaste een onbegrijpelijke stortvloed van woorden heeft, probeer hem/ haar dan te remmen door te zeggen dat u het niet begrijpt.
• Volg zo veel mogelijk de communicatievoorschriften van de logopedist op.

Meer informatie
Meer informatie over afasie kunt u vinden op de website www.afasie.nl van de Afasie Vereniging Nederland en Stichting Afasie Nederland.

Uitgave: augustus 2010/475